و خلق و امر هم هميشه از آن اوست . و ليكن دقت و تدبر در امثال آيه « لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ » « 1 » و آيه « رَبَّنا أَبْصَرْنا وَسَمِعْنا فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً إِنَّا مُوقِنُونَ » « 2 » كه حكايت كلام گنهكاران است ، و آيه « وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا مَكانَكُمْ أَنْتُمْ وَشُرَكاؤُكُمْ فَزَيَّلْنا بَيْنَهُمْ . . . هُنالِكَ تَبْلُوا كُلُّ نَفْسٍ ما أَسْلَفَتْ وَرُدُّوا إِلَى اللَّه مَوْلاهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ » « 3 » اين معنا را به دست مىدهد كه روز قيامت روزى است كه خداوند بندگان را جمع نموده ، حجاب و پرده ها را از جلو ديدگان و حواسشان بر مىدارد در نتيجه حقايق بطور تام و كامل برايشان ظاهر مىگردد ، و آنچه در اين نشاه دنيا بر ايشان مستور و در پس پرده غيب بود ، در آنجا برايشان مشهود مىشود . در اين موقع است كه ديگر شك و ترديدى بر دلى راه نيافته و دلى را به وسوسه نمىاندازد ، و همه به معاينه درك مىكنند كه خدا حق مبين است و مشاهده مىكنند كه تمام قدرتها براى او و ملك و عصمت و امر و قهر ، تنها شايسته اوست و شريكى براى او نيست . و آن استقلالى كه در دنيا براى اسباب پنداشته مىشد از بين رفته و روابط تاثيرى كه ميان اشياء بود زايل مىگردد ، در اين هنگام است كه ستارگان اسباب فرو ريخته ، اخترانى كه اوهام را در ظلمات راهنمايى مىكرد خاموش مىشود و ديگر براى هيچ دارنده اى ملكى بطور استقلال نمىماند ، ديگر براى هيچ قدرتمندى قدرتى كه با آن ، عزت به خرج دهد نمانده ، براى هيچ چيز ملجا و پناهگاهى كه بدان پناهنده شود و به وسيله عصمتش خود را حفظ نمايد باقى نمىماند و ديگر پرده اى نخواهد ماند كه چيزى را از چيز ديگرى محجوب و پوشيده بدارد ، و امر همه اش براى خداى واحد قهار است ، و جز او كسى مالك چيزى نيست ، ( و در اين اوصاف كه برشمرديم آيات بسيارى در قرآن كريم است كه بر كسى كه در كلام خداى تعالى تدبر كند

--> ( 1 ) تو از اين ( نشاه ) در غفلت بودى ما از ديدگانت پرده برگرفتيم ، در نتيجه امروز ديدگانت تيزبين شده . سوره ق ، آيه 22 . ( 2 ) پروردگارا ديديم و شنيديم پس ما را برگردان تا عمل صالح كنيم كه ديگر يقين پيدا كرديم . سوره سجده ، آيه 12 . ( 3 ) و روزى كه همگيشان را محشور كنيم به آنان كه شرك ورزيدند بگوييم در جاى خودتان باشيد شما و شركايتان ، پس رابطه شان را قطع كرديم . . . در آنجاست كه هر كس به هر چه از پيش كرده مبتلا شود و به سوى خداى يكتا ، مولاى حقيقى خويش بازگشت يابند و آن دروغها كه مىساختند نابود شود سوره يونس ، آيه 28 - 30